Το Σεμινάριο Ιστορίας Κινηματογράφου &  Κριτικής Ανάλυσης Ταινιών με τον Πάνο Παππά στην ARTENS απευθύνεται σε κινηματογραφόφιλους, και σε όσους θέλουν να γνωρίσουν βαθύτερα την 7η Τέχνη και να αναπτύξουν τις κριτικές δυνατότητές τους. Το ταξίδι στις εικόνες της Τέχνης του 20ού και του 21ου αιώνα δεν είναι μόνο μεθυστικό. Η καινούργια Τέχνη συμπυκνώνει όλον τον ανθρώπινο πολιτισμό των προηγούμενων αιώνων, όσο και τα πρότυπα με τα οποία ζούμε σήμερα.

Ας αφηγηθούμε τον κινηματογράφο, όχι γραμμικά αλλά σφαιρικά. Στο νέο αυτό κύκλο μαθημάτων θα σταθούμε σε μερικά καίρια κεφάλαια του παγκόσμιου κινηματογράφου με σκοπό να εμβαθύνουμε στην ιστορική τους αξία, στην εποχή, και στα πολιτικά και κοινωνικά γεγονότα που τα γέννησαν. Εξίσου, θα απολαύσουμε πανέμορφα αποσπάσματα των πιο ενδεικτικών τους ταινιών, όσο και θα εξετάσουμε τον αντίκτυπό τους στη σημερινή εποχή. Το κάθε θέμα μας θα λειτουργεί ως παράθυρο, μέσα από το οποίο θα ατενίζουμε τον κινηματογράφο στο σύνολό του.

Οι ενότητές μας θα είναι οι εξής:

1/ Fritz Lang, “…μα έχω προγόνους Εβραίους, Ντοκτόρ Γκαίμπελς!”
Ο μεγαλοφυής εγκέφαλος του Γερμανικού Εξπρεσιονισμού, το ηθικό της κοινωνίας μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, η Βαϊμάρη και η απειλή του Φασισμού. Η σφαιρική πλέον και ολοκληρωμένη μας ματιά στο δραματικό κόσμο του δημιουργού του M, που έζησε ολόκληρη σχεδόν τη ζωή του εκπατρισμένος, μεγαλουργώντας και στις δυο πολύ μακρινές μεταξύ τους ηπείρους, την Ευρώπη και την Αμερική. Μήπως έκανε την ίδια ταινία όπου κι αν βρισκόταν;

2/ “Το όνομά του ήταν John Ford, έκανε Γουέστερνς”…
Ο μεγαλύτερος απολογητής της Αμερικανικής Ιστορίας, πνευματικός πατέρας του αμερικανικού κινηματογράφου και ποιητής της διαλεκτικής, του χιούμορ και των λεπτών ισορροπιών, έλεγε ψέματα όταν ταύτιζε τον εαυτό του με ένα μόνο είδος. Από την Ταχυδρομική Άμαξα μέχρι την Αιχμάλωτο Της Ερήμου, η ανάγκη του ήταν να μιλά μόνο με εικόνες, σιωπή και ανθρώπινο πόνο, αρνούμενος κάθε καθαρότητα και αφήνοντας πίσω του μόνο ερωτήματα για την Ιστορία, την ηθική και τις επιλογές των ανθρώπων.

3/ Το Ρωσικό Φιλμ, από την πρωτοπορία στη σιωπή και ξανά στη φωνή…
Ποιος ελέγχει την εικόνα; Οι φιλοδοξίες στην τσαρική εποχή και η μετεπαναστατική Ρωσική Πρωτοπορία, ο Bauer, ο Dziga Vertov, ο Sergei Eisenstein, ο Alexander Dovzhenko, η λογοκρισία της σοβιετικής γραμμής και ο μυθικός Mark Donskoy, τα τραγικά θύματα και οι ήρωες της διεθνοποίησης μιας μεγάλης κινηματογραφικής παράδοσης. Ο Zvyagintsev και το κάλεσμα του κινηματογράφου να εκφραστεί στη σημερινή εποχή, Μια ιστορία όπου η Τέχνη διαμορφώνεται διαρκώς σε διάλογο με την εξουσία.

4/ Orson Welles, με όλον τον υπόλοιπο κινηματογράφο απέναντί του…
Ο “Φάλσταφ της μεγάλης οθόνης” στάθηκε υπερβολικά εκκρηκτικός για να τον αντέξουν. Η αινιγματική φυσιογνωμία του κορυφαίου δημιουργού του 20ού αιώνα δεν γνώριζε όρια, μεταξύ κινηματογράφου, λογοτεχνίας και θεάτρου, μεταξύ Ευρώπης και Αμερικής, μεταξύ Αναγέννησης και σύγχρονης εποχής. Όπως του Πολίτη Κέην και του Κυρίου Αρκάντιν, οι νίκες του υπήρξαν μεγάλες και οι ήττες του ακόμα μεγαλύτερες.

5/ Κινηματογράφος και Λογοτεχνία, όταν οι λέξεις ζωντανεύουν…
Βγαίνοντας από μια αίθουσα, οι περισσότεροι θα πουν πως το βιβλίο ήταν καλύτερο από την ταινία. Πόσες κινηματογραφικές μεταφορές μυθιστορημάτων στάθηκαν επάξιες και πόσες αποδείχτηκαν κατώτερες των λογοτεχνικών πηγών τους; Υπάρχουν κατάλληλα και ακατάλληλα βιβλία για κινηματογραφική μετάφραση; Μήπως υπάρχουν κινηματογραφικές ταινίες σημαντικότερες από τα βιβλία στα οποία βασίζονταν;

6/ Michael Powell & Emeric Pressburger, οι Τοξότες της Γηραιάς Αλβιώνας.
Πρωτοποριακοί σε ποιητικότητα και χρωματική πανδαισία (Τα Κόκκινα Παπούτσια, Ο Μαύρος Νάρκισσος), το ζευγάρι των “Archers” γεφυρώνει τις δυο κεφαλαιώδεις περιόδους του Αγγλικού Κινηματογράφου, την προηγούμενη κλασική (David Lean με Noël Coward, Carol Reed με Graham Greene) και την επόμενη “νεανική” (Free Cinema), χωρίς να ανήκει σε καμία από τις δυο. Η καλλιτεχνική κληρονομιά τους έχει χρωματίσει το έργο του Scorsese και του Coppola, η ποίησή τους έχει διαμορφώσει αυτό που όλοι έχουμε ανάγκη σε μια ταινία.

7/ Richard Brooks, “first comes the word…”
Ο φλογερός συγγραφέας και σκηνοθέτης Ρίτσαρντ Μπρουκς, στη δεκαετία του ’50 υπήρξε από τους πρώτους που αντέδρασαν στον έλεγχο του κινηματογράφου από τα μεγάλα στούντιος του Hollywood, και διεκδίκησαν ανεξαρτησία. Με το ποικίλο έργο του (γουέστερνς, περιπέτειες, δράματα), χάραξε την πιο πικρή, αδυσώπητη ματιά στον αμερικανικό τρόπο ζωής (In Cold Blood, Elmer Gantry), αλλά με μια ελευθερία πρωτοφανή.

8/ Ο Alfred Hitchcock και οι Γάλλοι: “μου θυμίζετε τα παγάκια στο ουίσκι μου”
Σήμερα είναι ο μεγάλος δάσκαλος της κινηματογραφικής γλώσσας, ο πνευματώδης απόγονος του αγγλοσαξωνικού μυστηρίου, και το ίνδαλμα όλων των κινηματογραφιστών του κόσμου, με τα κουζινικά φονικά εργαλεία, το ρομαντισμό, τα τραίνα, τις ψυχασθένειες, το χιούμορ, και την εξπρεσσιονιστική εικόνα στον καμβά του να παραμένουν ασυναγώνιστα. Λίγοι πλέον γνωρίζουν ότι στην εποχή του ο επίσημος κινηματογράφος, και της Αγγλίας και του Χόλλυγουντ, τον θεωρούσε απλώς εμπορικό διασκεδαστή. Μια ομάδα Γάλλων κριτικών στάθηκε ικανή να συνομιλήσει σε βάθος μαζί του, να τον αποκαταστήσουν ως το μεγαλύτερο κινηματογραφιστή του 20ού αιώνα, και να αλλάξει για πάντα την Ιστορία του Κινηματογράφου.

9/ Agnès Varda, η Κυρία Nouvelle Vague
Επαναστάτρια, ακόμα και εναντίον των στερεοτύπων του φεμινισμού, η μεγάλη Ανιές ξεκίνησε το γαλλικό Νέο Κύμα πριν καν αυτό αποκτήσει όνομα. Δεν το πρόδωσε σε όλην της τη ζωή, και το τίμησε μέχρι το τελευταίο της πλάνο, το 2019. Φωτογράφος, ντοκιμαντερίστρια, μυθοπλάστις, ποιήτρια, αδιαφορούσε για τις στερεότυπες κατηγοριοποιήσεις, και με ευγένεια κέρδισε τη θέση της σε ένα μέχρι τις μέρες μας ανδρικό σύμπαν. Όπως έγραψε γι’ αυτήν ο Martin Scorsese, “άφησε πίσω της ταινίες μεγάλες και μικρές, παιχνιδιάρικες και σκληρές, γενναιόδωρες και μοναχικές, λυρικές και αμείλικτες… ζωντανές”.

10/ Commedia All’Ιtaliana, η Ιταλική Κωμωδία και η πολιτική της εξέλιξη
Πώς ο σπόρος της Commedia dell’Arte και η θεατρική παράδοση της ηθογραφίας ενώθηκαν με τις εικόνες του Νεορεαλισμού και του De Sica, γεννώντας για δεκαετίες το πιο λαϊκό και εμπορικό κινηματογραφικό θέαμα της Ιταλίας; Το πικρό γέλιο έγινε ο καθρέφτης μιας χώρας σε διαρκή μεταμόρφωση. Όταν η σάτιρα έγινε βαθύτερα πολιτική, το είδος παρήκμασε ένδοξα, συρρικνωμένο σε καταγγελία – έχοντας πλέον πάψει να είναι καν κωμωδία.

11/ Από τον Κακογιάννη στον Λάνθιμο, η διεθνής πλευρά του Ελληνικού Κινηματογράφου.
Από τις σύγχρονες διαδρομές της Aρχαίας Tραγωδίας έως τον ριζοσπαστικό κόσμο του Weird, ο Ελληνικός Κινηματογράφος βρήκε τρόπους να συνομιλήσει με το διεθνές κοινό. Η ποιητική κληρονομιά του Αγγελόπουλου, η αισθητική τόλμη και η θεματική αποξένωση των νεότερων δημιουργών, συνθέτουν μια διαδρομή όπου το τοπικό μετατρέπεται σε παγκόσμιο. Ποιες ελληνικές ταινίες πέρασαν τα σύνορα, ποια πρόσωπα καθόρισαν αυτή την πορεία, και ποιον ελληνικό κινηματογράφο γνωρίζουν σήμερα σε άλλες χώρες;

Το ταξίδι στον Κινηματογράφο του 20ού αιώνα δεν είναι μόνο μεθυστικό. Είναι η συνάντηση με όλον τον ανθρώπινο πολιτισμό όλων των προηγούμενων αιώνων, και σκέψη πάνω στα πρότυπα με τα οποία ζούμε σήμερα.

Σκοπός αυτού του ταξιδιού είναι, μέσα από κάθε θέμα που θα αναλύουμε, να κοιτάζουμε ξανά και ξανά όλη την ιστορία του κινηματογράφου, μαζί με τις σχέσεις εποχών και περιοχών του πλανήτη. Και φυσικά, τον αντίκτυπό τους στη δική μας εποχή.

Δηλώσετε έγκαιρα το ενδιαφέρον σας, για να εξασφαλίσετε την συμμετοχή σας σε συγκεκριμένα σεμινάρια, καθώς ο αριθμός των συμμετεχόντων είναι περιορισμένος.
Με τη συμπλήρωση και αποστολή της παρακάτω φόρμας θα έρθουμε άμεσα σε επικοινωνία μαζί σας.